Zojuist kwam ik de volgende blog post tegen op nieuwww.nl. Daarbij zijn ze op zoek naar ondernemers voor 24  productideeën. Oftewel ze liggen gewoon voor het oprapen. Goed om te lezen dat een instituut als het TNO op deze manier samenwerking zoekt om de kennis die ze in huis hebben aan de markt te toetsen. Dat ze verder denken en vooral kijken dan TNO groot is.

Zijn er te veel studenten die een kunstopleiding volgen? Is het niveau wel hoog genoeg? Tot een antwoord komt het niet en betrouwbare cijfers ontbreken. Maar met de onderstaande uiteenzetting ontstaat er wel een beeld.
Volgens gegevens van de HBO-raad is 7,3 procent van afgestudeerden uit de kunstsector na anderhalf jaar werkloos, tegen 3,5 procent  van alle HBO’ers. Bovendien verdienen kunstenaars lang niet zo veel als andere HBO’ers: volgens de HBO-monitor bedraagt het verschil zelfs een kwart. De kunstopleidingen zijn goed voor 20.000 van de 374.000 studenten in het HBO. Vormgeving, muziek en autonoom beeldende kunst zijn de populairste richtingen.
De economische betekenis van het kunstonderwijs voor de creatieve industrie en de 21e-eeuwse kenniseconomie wordt nog steeds onderschat. Met 230.000 ‘kenniswerkers’ in deze sector en een bovengemiddelde groei trekken deze bedrijven en instellingen de Nederlandse economie extra omhoog. De scherpe instroomselectie leidt ertoe dat met zo’n 20.000 kunstonderwijs studenten één van de toonaangevende economische pilaren van ons land wordt opgebouwd. Design, mode, architectuur, (klassieke) muziek en dans uit Nederland behoren tot de wereldtop en genereren grote omzet en reputatie voor ons land.
Is de kwaliteit van de alumni wel hoog genoeg en worden er niet te veel studenten toegelaten? Ook hier schieten de cijfers tekort. Landelijke data zijn er niet, maar uit gegevens van drie hogescholen blijkt dat ongeveer vier op de vijf kandidaten voor een opleiding in het kunstvakonderwijs wordt afgewezen. Toch is minister Plasterk overtuigd dat selectie aan de poort ‘goed wordt toegepast’. Ook de basiskwaliteit van de opleidingen lijkt hem in orde. Wel wil Plasterk betere data over het kunstvakonderwijs, zodat er eindelijk eenduidige conclusies kunnen worden getrokken.
Het kunstonderwijs in het HBO wil een sectorplan ontwikkelen om zich nationaal beter te positioneren en internationaal nog meer te kunnen excelleren. De attractie van het Nederlandse kunstonderwijs is wereldwijd zo groot geworden, dat Nederlands talent moeite heeft te concurreren bij de selectie aan de poort van de conservatoria en kunstacademies. Volgens een nieuw verschenen position paper van het sectororgaan van de kunstsector van de HBO-raad is het zaak dat Nederlands talent vroeg ontdekt wordt en vervolgens structureel wordt begeleid.
De infrastructuur voor talentspotting en –ontwikkeling in de creatieve sector is in ons land minder goed ontwikkeld dan in andere landen. Het rapport waarschuwt dat een ‘one size fits all’ benadering hier niet werkt. Ook kent het kunstonderwijs in ons land weinig mastertrajecten, terwijl er buiten Nederland hier veel meer ruimte voor bestaat, zoals in Noorwegen en Oostenrijk met 3e cyclus’.
Het aantal ‘kunstenaars’ op de arbeidsmarkt is bijna 100.000. Dat is 1,2% van de totale werkzame beroepsbevolking. Echter, 60% daarvan is ‘zelfbenoemd’, zonder diploma uit het kunstonderwijs. Uit de onderzoeksresultaten valt af te leiden dat ongeveer 130.000 personen een kunstopleiding gevolgd hebben. Een kunstopleiding blijkt geen garantie te zijn voor een artistieke carrière. Van de afgestudeerden heeft 71% niet kunstenaar als hoofdberoep. Zij hebben werk gevonden in diverse, aan kunst gerelateerde beroepen, bijvoorbeeld als docent muziek of -toneel. Ook blijkt uit de gegevens dat 60% van de kunstenaars nooit een kunstopleiding gevolgd heeft.

Kunstenaars zijn de meest actieve onder de zelfstandige ondernemers. Iets meer dan de helft van de kunstenaars ( 55% ) is werkzaam als zelfstandig ondernemer. Ter vergelijking: van alle werkenden in Nederland is 10% op een of andere manier als zelfstandig ondernemer werkzaam. Het hoogste percentage zelfstandige kunstenaars, 80%, is te vinden onder de groepen Beeldende kunstenaars en Taal & overig. De kunststudenten blijken de meest ondernemende ingestelde jongeren van deze tijd. 49,2% van hen start na hun opleiding een zelfstandig bedrijf(je). Voor heel het HBO is dit 5,5% en bij het WO ligt dit nog lager.
Nederland telt bijna 100.000 kunstenaars, maar rijk worden ze niet van hun kunst. Van deze brede groep heeft 29% een jaarinkomen onder de € 10.000,-. Van de beeldend kunstenaars heeft echter zo`n 50% een inkomen onder € 10.000,- per jaar! Nog eens een derde valt in de categorie € 10.000,- tot € 30.000,-.
Slechts 14% van de kunstenaars heeft na aftrek een inkomen dat van meer dan 10.000 per jaar. 40% van de kunstenaars heeft een negatief inkomen. 62% heeft neveninkomsten uit andere werkzaamheden, 8% verdient helemaal niets met zijn werk. 18 % van de beeldend kunstenaars heeft een bijstandsuitkering. 3.000 van de 15.000 kunstenaars maken gebruik van de WIK.

Kansen voor creatieve bedrijvigheid  in Utrecht:

1. Het opleidingsniveau in de provincie Utrecht is gemiddeld het hoogst in Nederland.
2. Binnen Nederland en Europa is de provincie een economisch sterke regio: een kennisintensieve regio (UU, TNO e.d.) en bedrijven, waaronder een grote concentratie zakelijke dienstverlening (consultancy).
3. De aanwezigheid van creatieve bedrijven in de provincie Utrecht is bovengemiddeld. Van de groei van de creatieve industrie in de noordvleugel is die in de provincie Utrecht relatief het hoogst. Jaarlijks starten er in de stad Utrecht ongeveer 4500 creatieve bedrijfjes, bovenop de bijna 30.000 creatieve bedrijven die er al zijn. Verder valt er uit de statistieken op te maken dat slechts 9.000 inwoners van de stad werken in de creatieve sector, dit betekent dat de rest van buiten de stad komt.
4. Het aantal mensen met een creatief beroep is in de provincie Utrecht bovengemiddeld.
5. De provincie Utrecht kent een hoge concentratie van culturele voorzieningen en een hoge concentratie van kunstenaars en vormgevers ten opzichte van de rest van Nederland.
6. De stad Utrecht zet in op gaming en design, Amersfoort op advies en design.
7. Het eigenlijke kenmerk van de provincie Utrecht is diversiteit, maar in de profilering moet worden gekozen voor enkele smaakmakers.
8. Utrecht is een springplank voor talent (kraamkamer van de Randstad).
9. Utrecht is de enige regio die verjongt terwijl Nederland over het geheel veroudert.
10. Utrecht is één van de drie meest aantrekkelijk steden in Nederland.
11. Utrecht is een stad die profiteert van de aanwezigheid van studenten, hoger opgeleide en creatieve entrepreneurs en wil deze groep graag behouden.

Wereldwijd is de kunstmarkt 80 miljard dollar groot. In Nederland is de omvang van deze markt ongeveer 130 miljoen. Met 6.000 professionele kunstenaars en 8.000 galeries en kunsthandels die werkzaam zijn, is er slechts een klein percentage wat er ook van kan leven. Zo kan maar 10% van de kunstenaars, een kleine 600 er van leven en dit betekent dat ze meer verdienen dan 10.000 euro per jaar. En van de galeries zet maar 50% meer om dan 75.000.
Het besef is er tegenwoordig wel als je naar de academie gaat dat de kans groot is dat je er later wat bij zult moeten doen om brood op de plank te krijgen. En er zijn gewoonweg veel kunstenaars en de markt is goed gevuld dus dat betekent concurrentie. Zeker in een tijd dat er aanzienlijk minder verkocht wordt, tot wel 35% minder dan voorgaande jaren. Dus wat moet de kunstenaar doen om zijn hoofd boven water te houden?