Het begint mij nu echt op te vallen dat ze in museumland de digitale snelweg eindelijk weten te vinden. Want het heeft even geduurd, de vraag is dan wel waar ligt dit aan? Komt dit doordat musea voornamelijk gebruik maken van traditionele media of door een gebrek een kennis en affiniteit met internet?
Een tijd terug ben ik naar de tentoonstelling Niet Normaal geweest in de Beurs van Berlage. De tentoonstelling is mede tot stand gekomen dankzij Achmea. En ik kan niets anders zeggen dat deze tentoonstelling goed aansluit bij de koers die ze in hebben gezet met ‘waar zijn we nu mee bezig’ en de recente commercials die voorbij zijn gekomen op de kijkbuis.
Wat verder opvalt bij deze tentoonstelling is  de opzet van de website. Ze hebben een online enquête waarmee ze op jacht gaan naar jan modaal met feitjes als dat je in je leven 2 weken staat te wachten voor een rood stoplicht. Bij mij kwam uit de enquête dat ik slechts 11% normaal was. Verder kun je e-cards versturen en twee virals bekijken om de eerste feitjes tot je door te laten dringen. Eerder maakte Kunstbende dankbaar gebruik van een viral waarmee ze het nieuws in meerdere kranten haalden.

Augemented Reallity,  ARtours
Misschien al bekend, maar ik wil het toch graag aanhalen. Het Stedelijk Museum gaat op een nieuwe manier zijn collectie aan een breder publiek tonen door het toepassen van Augmented Reality (AR). Deze applicatie wordt samen ontwikkelt met Fabrique en Layar.

Met ARtours creëert het Stedelijk een open source platform om de collectie te delen met het publiek. Daarnaast zal het museum publiek en professionals prikkelen zelf tours te ontwikkelen door het toevoegen van foto’s, informatie en verhalen.

Via een smart phone kan men multimedia bekijken bij geselecteerde stukken uit de collectie. Niet alleen binnen, maar ook buiten het museum krijgt het publiek op een unieke virtuele wijze verrijkende verhalen bij kunstwerken en op locaties. Verhalen gecreëerd door zowel professionals als publiek.

Volgt men een ARtour in de stad, dan zal er door de smart phone te richten op getagde plekken, informatie opvraagbaar zijn over de verbinding van die plek met moderne kunst en design. Zo zal bijvoorbeeld de Harrenstein slaapkamer van Rietveld (1926) weer te zien zijn bij de oorspronkelijke locatie op de Weteringschans in Amsterdam. Of kan men een virtuele tentoonstelling bezoeken op de Dam of het Museumplein. Maar ook locaties als Schiphol (wachtende reizigers) of de trein (tijdens je reis kunst bekijken) bieden nieuwe mogelijkheden.

De applicatie geeft de mogelijkheid relevantie toe te voegen aan moderne kunst collecties. Door de objecten virtueel te tonen in een museumvreemde omgeving ontstaat daarnaast een totaal nieuw perspectief.

In december werd bekend dat het Stedelijk Museum uit de regeling Innovatie Cultuuruitingen van SenterNovem subsidie ontvangt voor het ARtours project. Naar verwachting zal het publiek in het najaar van 2010 op deze nieuwe wijze de collectie van het museum kunnen beleven.
Expose Kröller-Müller
Expose is een nieuw digitaal tentoonstellingsconcept van het Kröller-Müller. Waarbij niet het museum maar de bezoeker zelf bepaalt welke kunstwerken te zien zijn in de tentoonstelling. Expose biedt een kijkje in het museumdepot en de mogelijkheid een persoonlijke keuze te maken uit bekende en onbekende kunstschatten. Voor de eerste bezoekers tentoonstelling ontsluit het museum een bijzonder deel van zijn collectie werken op papier, met onder andere unieke tekeningen en etsen van Jan Toorop, Vincent van Gogh en Pablo Picasso. Deze werken, die vanwege hun kwetsbaarheid slechts zelden kunnen worden getoond, geven een prachtig beeld van de veelzijdigheid van de museumcollectie maar natuurlijk ook van de werkwijze en technieken van deze beroemde kunstenaars

Het Kröller-Müller Museum zal Expose ook in de toekomst inzetten om zijn bezoekers direct en interactief te betrekken bij het ontwikkelen en samenstellen van tentoonstellingen. De 50 werken op papier, die het publiek zelf koos voor de tentoonstelling zijn bekend. In totaal hebben 1212 mensen hun stem uitgebracht via Expose. De Top 3 bestaat uit Paard van Marino Marini op nummer 1, een portret van Marie Botkine getekend door Odilon Redon op 2 en Danseres van Pablo Picasso op nummer 3.

ArtCast
Artcast is een laagdrempelig platform voor audio- & videotours in musea. De bestanden zijn binnen en buiten het museum op te vragen door iedereen met een iPod (touch), iPhone of PDA met internet verbinding. Het apparaat kan van de bezoeker zelf of van het museum zijn.

Sinds december 2009 is de Artcast museumgids als iPhone app gratis te verkrijgen in de appstore. De bestanden die worden geplaatst op het Artcast platform komen hier automatisch in terug. Onder andere Het Gemeentemuseum Den Haag, Van Gogh en het Rijksmuseum Amsterdam werken er al mee.

Narb.me
NARB is een online kunst gids gefilterd door bezoekers van exposities. Zodat je werk kunst ontdekken, delen en bediscussiëren met anderen.

Onlangs las ik het boek ‘Art: Achter de Schermen van de Kunstwereld’ geschreven door kunsthistorica en sociologe Sarah Thornton. In dit boek wordt bewezen dat de kunstwereld niet meer op kwaliteit wordt beoordeeld. Het gaat veel verder dan dat. Ook in de documentaire ‘The great contemporary art bubble’ neemt Ben Lewis ons mee in de duistere wereld van kunst.

Wat vooral opvalt is de astronomische bedragen die wereldwijd voor kunst betaald worden. Daarmee krijgt de kunstwereld tegenwoordig net zoveel media-aandacht als de filmwereld, de showbizz en het koninklijk huis. Hoe zit die kunstwereld werkelijk in elkaar en hoe kan het bijvoorbeeld dat middelmatige kunstenaars onbetaalbaar zijn en topkunstenaars relatief goedkoop? Dat is het gevolg van de luchtbel van de hedendaagse kunst. In het kort komt dit op het volgende neer:

1. Doordat de prijzen van kunstwerken stijgen, stijgt de hebzucht van het publiek automatisch mee. Men blijft kopen en houdt vertrouwen in eeuwige waardevermeerdering & groei.

2. Speculanten pushen de kunst prijzen tot onbereikbare hoogte en een lening volgt om deze te kunnen (af)betalen.

3. De luchtbel van de hedendaagse kunst ontstaat.

4. De luchtbel ploft en er volgt een crash…

5. Koper blijft achter met een niet af te lossen schuld & de kunsthandelaar zit met een voorraad die niet meer te verhandelen is. Bravo!

Het ontstaan van deze luchtbel…

Grote kunsthandelaren en galeries kopen soms hele kunstcollecties op om deze dan mondjesmaat op de markt te verkopen. De prijzen worden op peil gehouden door het werk vast te houden en slechts heel sporadisch iets ter verkoop aan te bieden. Zo lijkt het of het werk schaars is, terwijl de handelaren vele honderden werken in hun depot hebben staan, met als gevolg dat de prijzen hoog blijven.

Als er dan een kunstwerk wordt geveild, dan bieden de belanghebbenden van de kunstenaar; verzamelaars en galeries zelf mee om de prijzen in stand te houden. Vaak verstrekten veilinghuizen krediet aan bieders voor het kunstwerk dat ze wilde kopen, waardoor de prijzen door het dak gingen.

‘Je kunt beter op paarden wedden’…

Kunsthandelaren missen echte sprankeling en verzamelaars – die bijvoorbeeld honderden werken van Warhol in huis hebben – tonen geen enkele emotie als ze het over hun verzameling hebben. Het enige wat ze inhoudelijk weten te melden is: ‘he is my artist’.

‘Er zijn ook zoveel kunstenaars’…

Een collectie van Damien Hirst bracht in september 2008 meer dan 140 miljoen euro op. Dit uitzonderlijke hoogtepunt was tegelijkertijd het dramatische einde van een tijdperk waarin de prijzen op de markt voor hedendaagse kunst tot ongekende hoogtes stegen.

Momenteel trekken de prijzen van oude meesters weer aan en blijft hedendaagse kunst steken op het oude niveau. Heel vreemd is dat niet als je je bedenkt dat de prijzen van hedendaagse kunst stegen met 55% tegen bijna 8% van oude meesters. Gemiddeld heeft een kunstwerk een rendement van 4% per jaar. Voor de laatste groep geldt dat het meestal gaat om topkunst waar de ‘kunst maffia’ (nog) geen greep op heeft. Deze kunst zal een blijvend rendement genereren en bovendien is topkunst net als goud de meest stabiele belegging waarvoor je de grootste rijkdom terugkrijgt: iedere dag genieten & onwijs veel plezier.

Kleurboek neemt kinderen op een speelse manier mee op een cultuurhistorische ontdekkingstocht door de binnenstad van Utrecht.

Cultuur is niet saai of moeilijk. Integendeel; cultuur is fun! Zeker ook voor kinderen. Dat is de boodschap van Joost Gijzel en Marijn van der Zwaag; twee Utrechtse vormgevers die uit pure liefde voor hun stad een bijzonder kleurproject ontwikkelden. Hun Grote Steden Kleurboek Utrecht neemt kinderen op een speelse manier mee op een cultuurhistorische ontdekkingstocht door de binnenstad van Utrecht. Door middel van achttien verrassende kleurplaten krijgen kinderen een goede indruk van wat Utrecht te bieden heeft op het gebied van kunst, cultuur en geschiedenis. Maar het Grote Steden Kleurboek Utrecht bevat meer dan alleen kleurplaten; met behulp van een toegankelijke wandelroute kunnen kinderen de hoogtepunten van Utrecht ook écht ontdekken, zien en beleven.

Kasimir en Karoline is een van de belangrijkste sociaal-kritische volksstukken uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Het verhaal speelt zich af op de kermis. De uitgelaten sfeer staat in schril contrast met het troosteloze liefdesdrama waarvan we getuige zijn. Kasimir en Karoline slagen er ondanks hun liefde niet in hun kansarme sociale milieu te ontstijgen. Horváth zelf zei erover: “Het is een ballade van de werkeloze chauffeur Kasimir en zijn bruid…, een ballade vol stil verdriet, verzacht door humor; althans door het alledaagse inzicht: ‚sterven moeten we allemaal’. Wat ten grondslag ligt in het stuk van Horváth is de eeuwige strijd tussen het onderbewustzijn en het bewustzijn binnenin de mens, en het gigantische gevecht tussen individu en maatschappij dat nooit een staat van vrede zal kunnen bereiken.
In regie van Johan Simons en Paul Koek wordt Kasimir en Karoline wervelend muziektheater. Deze première speelt zich af op een unieke locatie: de Vliegbasis Soesterberg in Soest (in een organisatie van de Stadsschouwburg Utrecht). De vooruitgang laat zich hier voelen: transport, distributie, techniek en logistiek gaan een monsterverbond aan dat in dienst staat van ieders welvaart. Een moderne, goed georganiseerde luchthaven staat garant voor een stabiele economische ontwikkeling van een land of continent. De schaal moet daarom bovenmenselijk groot zijn. Alles grijpt in elkaar als een reusachtige machine. Deel uitmaken van dit systeem, op welke manier dan ook, waarborgt materiële welstand en een gevoel van trots groeit in het hart van de mensen; een gevoel dat hen met elkaar verenigt en solidariteit laat ontstaan.
Het stuk vertelt ook een verhaal van mensen die handelen vanuit de volle overtuiging dat hun leven te maken valt, als ze maar willen. Dat zijn vaak de grootste egoïsten die asociaal of crimineel zijn. Zij hebben het geld en manifesteren zich als winnaars. Aan het slot eindigen ze echter allemaal als losers en zijn ze fysiek beschadigd, ziek, zwak en alleen. Hun verleidingen zijn echter maar moeilijk te weerstaan. Het geld maakt een god van ons, en wie wil er geen god zijn in zijn eigen leven… In een wereld waarin alles te koop is… Is het kapitaal de sleutel die ons naar het paradijs kan leiden…
Het is een belangrijke levenswijsheid die Horváth hier toont. We kunnen niet streven naar het ideaal dat wij onszelf stellen, we zijn het misschien zelfs aan onszelf verplicht om te reiken naar het allerhoogste waar we onszelf toe in staat achten. Uiteindelijk zal de realiteit ons echter tot een leven dwingen dat ons laat genieten van de voorspoed, maar dat ons ook wapent om met tegenspoed om te gaan. Dat is geen nederlaag; dat is het leven in bescheidenheid aanvaarden. Het streven naar idealen is gezond, maar blinde ambitie leidt tot halsstarrige overmoed waarmee de ergste rampen worden veroorzaakt, zo wisten de oude Grieken ons al te vertellen. Het is een les die wij op economisch en op politiek gebied ter harte kunnen nemen. Want nadat de financiële elite ons een half jaar geleden in een afgrond stortte waarvan we de bodem nog niet hebben gezien, lijkt nu de politiek aan de beurt om ten dienste van de macht in oude fouten te vervallen. Als de elite zich ter verkrijging van de macht van populisme bedient, ligt een totalitair regime op de loer.
Kasimir en Karoline van Horváth speelt niet in een luchthaven, maar op een grote kermis in de jaren ’30. Economisch zeer wispelturige tijden, en een locatie waar armen en rijken elkaar ontmoeten. Horváth situeert zijn liefdesdrama tussen mensen die zich aan beide kanten van de streep bevinden. De werkloze tegenover de loonwerker die zich geen misstap kan permitteren; de directeur voor wie alle geneugten beschikbaar zijn tegenover de kleine crimineel die pakt wat hij pakken kan. Het ensceneren van dit stuk in de vliegbasis van Soest zorgt ervoor dat de moderne tijd voelbaar is in de voorstelling. Het is de belofte van welvaart die voor het grijpen ligt en aangeeft dat we gezamenlijk tot bovenmenselijke prestaties in staat zijn mits de ene bereid is voor de andere zorg te dragen.
Het stuk laat ook zien dat dromen bedrog zijn en illusies niet de moeite van het nastreven waard zijn. Tegenover de schijnbare eeuwigheid van het heelal, zijn wij allemaal dezelfde kleine mensen en hebben wij allemaal de mogelijkheid om gelukkig of ongelukkig te zijn. Binnen de grenzen van het eigen leven zijn er genoeg keuzes te maken, is er voldoende bewegingsvrijheid voor een gelukkig leven. De omstandigheden vormen de mens, zegt Kasimir, en hij heeft evenveel gelijk als ongelijk. In het denken zijn wij allemaal vrij. In het denken kunnen wij een geluk vinden dat onafhankelijk is van materiële welstand. De waarde van een mensenleven wordt uiteindelijk slechts door het eigen individu bepaald en er is altijd een weg die we kunnen gaan. Zolang we maar in staat zijn hem te zien.
De première is opgenomen door de Stichting Theater en Televisie in samenwerking met de NPS, AVRO en de VPRO. De eerste uizending staat gepland voor het najaar van 2009. Hou dus de programmering in de gaten.