Onlangs las ik het boek ‘Art: Achter de Schermen van de Kunstwereld’ geschreven door kunsthistorica en sociologe Sarah Thornton. In dit boek wordt bewezen dat de kunstwereld niet meer op kwaliteit wordt beoordeeld. Het gaat veel verder dan dat. Ook in de documentaire ‘The great contemporary art bubble’ neemt Ben Lewis ons mee in de duistere wereld van kunst.

Wat vooral opvalt is de astronomische bedragen die wereldwijd voor kunst betaald worden. Daarmee krijgt de kunstwereld tegenwoordig net zoveel media-aandacht als de filmwereld, de showbizz en het koninklijk huis. Hoe zit die kunstwereld werkelijk in elkaar en hoe kan het bijvoorbeeld dat middelmatige kunstenaars onbetaalbaar zijn en topkunstenaars relatief goedkoop? Dat is het gevolg van de luchtbel van de hedendaagse kunst. In het kort komt dit op het volgende neer:

1. Doordat de prijzen van kunstwerken stijgen, stijgt de hebzucht van het publiek automatisch mee. Men blijft kopen en houdt vertrouwen in eeuwige waardevermeerdering & groei.

2. Speculanten pushen de kunst prijzen tot onbereikbare hoogte en een lening volgt om deze te kunnen (af)betalen.

3. De luchtbel van de hedendaagse kunst ontstaat.

4. De luchtbel ploft en er volgt een crash…

5. Koper blijft achter met een niet af te lossen schuld & de kunsthandelaar zit met een voorraad die niet meer te verhandelen is. Bravo!

Het ontstaan van deze luchtbel…

Grote kunsthandelaren en galeries kopen soms hele kunstcollecties op om deze dan mondjesmaat op de markt te verkopen. De prijzen worden op peil gehouden door het werk vast te houden en slechts heel sporadisch iets ter verkoop aan te bieden. Zo lijkt het of het werk schaars is, terwijl de handelaren vele honderden werken in hun depot hebben staan, met als gevolg dat de prijzen hoog blijven.

Als er dan een kunstwerk wordt geveild, dan bieden de belanghebbenden van de kunstenaar; verzamelaars en galeries zelf mee om de prijzen in stand te houden. Vaak verstrekten veilinghuizen krediet aan bieders voor het kunstwerk dat ze wilde kopen, waardoor de prijzen door het dak gingen.

‘Je kunt beter op paarden wedden’…

Kunsthandelaren missen echte sprankeling en verzamelaars – die bijvoorbeeld honderden werken van Warhol in huis hebben – tonen geen enkele emotie als ze het over hun verzameling hebben. Het enige wat ze inhoudelijk weten te melden is: ‘he is my artist’.

‘Er zijn ook zoveel kunstenaars’…

Een collectie van Damien Hirst bracht in september 2008 meer dan 140 miljoen euro op. Dit uitzonderlijke hoogtepunt was tegelijkertijd het dramatische einde van een tijdperk waarin de prijzen op de markt voor hedendaagse kunst tot ongekende hoogtes stegen.

Momenteel trekken de prijzen van oude meesters weer aan en blijft hedendaagse kunst steken op het oude niveau. Heel vreemd is dat niet als je je bedenkt dat de prijzen van hedendaagse kunst stegen met 55% tegen bijna 8% van oude meesters. Gemiddeld heeft een kunstwerk een rendement van 4% per jaar. Voor de laatste groep geldt dat het meestal gaat om topkunst waar de ‘kunst maffia’ (nog) geen greep op heeft. Deze kunst zal een blijvend rendement genereren en bovendien is topkunst net als goud de meest stabiele belegging waarvoor je de grootste rijkdom terugkrijgt: iedere dag genieten & onwijs veel plezier.